Günlük Gecikme Zammı Nasıl Hesaplanır? — Bilimsel Merak ve Pratik Rehber
Merhaba dostlar — bugün birlikte maliye dünyasında sık rastlanan ama bazen karışık gelen bir konuyu, “günlük gecikme zammı”nı, adım adım ve bilimsel bir merakla ama sade bir dille inceleyeceğiz. Çünkü usulen değil, gerçekten “ödemede gecikmenin” hesabını anlamak; hem bilinçli davranmak hem de haklarımızı fark etmek için önemli.
Gecikme Zammı Nedir? Bilimsel Tanımı
“Gecikme zammı”, vadesi geçmiş ve zamanında ödenmemiş kamu alacaklarının — vergi, prim, harç gibi borçların — ana tutarına, belirlenmiş oranda uygulanarak eklenen mali yükü ifade eder. ([İsbasi][1]) Gecikme zammı, borcun vadesi geldiği halde ödenmemesinden kaynaklanan bir “temerrüt cezası” gibi de düşünülebilir. ([NetKurdu][2])
Önemli olan: Bu yükümlülük — yalnızca tam aylar için değil — aylık bazda, ve ay kesri (örneğin bir ya da birkaç gün gecikme) varsa günlük bazda da hesaplanabilir. ([Alomaliye][3])
Güncel Oranlar ve Hukuki Temel
2025 itibarıyla kamu borçlarında uygulanan gecikme zammı oranı aylık %3,7 olarak belirlenmiştir. ([PwC][4])
Eğer ödeme tarihi ile vade tarihi arasında tam aylar yoksa, gecikme zammı günlük hesaplanır. Günlük oran, aylık oranın 30’a bölünmesiyle bulunur. ([Alomaliye][3])
Hesaplama yapılırken ayın 30 gün sayıldığı kabul edilir; bu, basit ve uygulanabilir bir yaklaşım. ([Alomaliye][3])
Nasıl Hesaplanır? Formül ve Adımlar
Basitçe:
Tam ay gecikme için:
Gecikme Zammı = Ana Borç × Aylık Oran × Ay Sayısı
Ayın bir kısmı (gün) için:
Günlük Oran = Aylık Oran ÷ 30
Gecikme Zammı (günler için) = Ana Borç × Günlük Oran × Gün Sayısı
Eğer hem ay hem gün gecikme varsa, bu iki hesaplamanın sonucu toplanır.
Örnek:
Diyelim 10.000 TL vergi borcunuz var, vadesi geçti, ödemeyi 45 gün geciktirdiniz ve aylık oran %3,7.
1 ay için: 10.000 × 0,037 × 1 = 370 TL
15 gün için (günlük oran = 0,037 / 30 ≈ 0,001233): 10.000 × 0,001233 × 15 = 184,95 TL
Toplam gecikme zammı: 370 + 184,95 = ≈ 554,95 TL
Bu da borcunuzu öderken ek ödemeniz gereken miktarı gösterir.
Neden Oran Bu Şekilde Belirleniyor? Ekonomi ve Adalet Açısından
Gecikme zammı — yalnızca idari bir ceza değil — aynı zamanda borç veren devlet / kurum açısından “paranın zaman değerini” koruma aracı. Borç zamanında ödenmediğinde, enflasyon, likidite kaybı ya da idari masraflar gibi maliyetler doğabiliyor. Bu oran, bu kayıpları telafi etme amacı taşıyor.
Ayrıca, bu tür zamlar borçlulara bir motivasyon: zamanında ödeme alışkanlığı kazandırmak ve sistemin güvenliğini sağlamak.
Günlük Hesaplamanın Önemi: Küçük Gecikmeler Büyük Etki Yapar
Gecikme zammı günlük hesaplanabiliyorsa, sadece birkaç gün geç ödeme bile beklenenden yüksek bir mali külfet doğurabilir. Özellikle büyük borçlarda (vergi, prim, harç vb.) günlük gecikmeler bile yüzlerce lira ek yük anlamına gelebilir.
Bu da gösteriyor ki; “birkaç gün de ne olacak” demek, “küçük borç” ya da “önemsiz gecikme” demek — çoğu zaman yanlış bir yaklaşım.
Kimler İçin Geçerli? Hangi Borçlarda Uygulanır?
Gecikme zammı, genellikle kamu alacaklarına uygulanır: vergi, prim, harç, ceza gibi. ([hesaplama.paratic.com][5]) Ancak bu, özel krediler, banka borçları veya serbest ticari anlaşmalar gibi durumlar için aynı olmayabilir — onların faiz ve gecikme şartları farklı normlara göre belirlenir.
Dolayısıyla borcun türünü iyi bilmek, hangi yasaya/kurala tabi olduğunu anlamak önemli.
Siz de Hesaplayın — Ve Paylaşın
Borcunuzun vadesi geçti mi? Varsa, ne kadar bir gecikme zammı bekliyor olabilirsiniz? Hesapladınız mı?
Küçük gecikmelerin bugün bile ne kadar büyük bir yük doğurabileceğini fark ediyor musunuz?
Günlük gecikme zammının adaletli mi olduğunu, yoksa toplumsal açıdan “zorlayıcı bir ceza mı” olarak değerlendirilebileceğini düşünüyorsunuz?
Bu konuyla ilgili deneyimlerinizi, hesaplama yöntemlerinizi ve sorularınızı yorumlarda paylaşın. Hesaplamayı bilenlerle bilmek isteyenler bir araya gelirse, daha bilinçli olabiliriz.
[1]: “Gecikme Zammı Nedir? Nasıl Hesaplanır? Zam Oranı Nedir?”
[2]: “Gecikme Zammı Nedir? Nasıl Hesaplanır? Zam ile Faiz Farkı”
[3]: “Gecikme Zammı (Güncel Oran Üzerinden Hazırlanan Örneklerle) – Mehmet …”
[4]: “Yeni Gecikme Zammı, Gecikme Faizi, Pişmanlık Zammı ve Tecil Faizi Oranı”
[5]: “Gecikme Zammı Hesaplama: Güncel Oranlar Üzerinden Gecikme … – Paratic”